100 AI begrippen.
Zonder technisch gedoe.

Een AI-systeem dat meerdere stappen kan uitvoeren om een doel te bereiken. Een agent kan bijvoorbeeld informatie zoeken, een bestand maken en een taak doorzetten.

De korte naam voor artificiële of kunstmatige intelligentie. Het gaat om computers die taken uitvoeren waarvoor normaal menselijk denkwerk nodig is.

De Europese wet met regels voor AI. De eisen hangen af van het risico en van de rol van jouw organisatie.

Een hulpmiddel dat vragen beantwoordt, teksten maakt of helpt bij taken. ChatGPT en Claude zijn bekende voorbeelden.

Genoeg kennis en vaardigheden om AI bewust, kritisch en veilig te gebruiken. De AI Act stelt hier eisen aan organisaties die AI inzetten.

Alle afspraken, rollen en controles waarmee een organisatie AI bestuurt. Zo blijft duidelijk wie beslist en wie toezicht houdt.

Het rekenkundige systeem achter een AI-toepassing. Het model verwerkt invoer en maakt daar een antwoord of voorspelling van.

Een overzicht van alle AI-tools en AI-processen binnen een organisatie, inclusief eigenaar, doel, data, locatie, risico en kosten.

Een plan voor de manier waarop AI waarde moet leveren en veilig wordt ingevoerd. Het verbindt doelen, mensen, processen en techniek.

Een vaste reeks regels of stappen waarmee een computer een probleem oplost of een uitkomst berekent.

Persoonsgegevens zo aanpassen dat iemand redelijkerwijs niet meer herkenbaar is. Echte anonimisering is moeilijker dan alleen een naam verwijderen.

Een technische ingang waarmee twee systemen informatie uitwisselen. Via een API kan een bedrijfsproces bijvoorbeeld een AI-model aanroepen.

Een geschiedenis van acties en besluiten. Hiermee kun je achteraf zien wie wat deed, wanneer dat gebeurde en welke uitkomst volgde.

Werk door systemen laten uitvoeren volgens afgesproken stappen. AI kan automatisering flexibeler maken, maar vraagt ook extra controle.

Een scheve uitkomst door gegevens, ontwerpkeuzes of gebruik. Bias kan ervoor zorgen dat bepaalde groepen onterecht worden benadeeld.

Een systeem waarvan moeilijk uit te leggen is hoe het tot een antwoord kwam. Dat kan lastig zijn bij belangrijke beslissingen.

Software die automatisch taken uitvoert. Een bot hoeft geen AI te gebruiken, maar veel moderne bots doen dat wel.

Een systeem waarmee mensen via tekst of spraak praten. Een chatbot kan vaste antwoorden geven of een AI-model gebruiken.

Een AI-assistent en modellenreeks van Anthropic. Claude wordt gebruikt voor tekst, analyse, documenten en softwareontwikkeling.

Computers en opslag die via internet worden gebruikt. De locatie en voorwaarden van de cloud bepalen mede waar data terechtkomt.

Een AI-agent van OpenAI die helpt bij software bouwen, begrijpen, controleren en aanpassen.

AI die beelden of video kan begrijpen. Voorbeelden zijn objecten herkennen, schade beoordelen of documenten uitlezen.

De hoeveelheid informatie die een AI-model tegelijk kan meenemen. Bij een te lange invoer kan oudere informatie buiten beeld raken.

Een AI-hulpmiddel dat naast een medewerker werkt en voorstellen doet. De mens blijft meestal verantwoordelijk voor controle en besluitvorming.

Een grote opslagplaats voor verschillende soorten ruwe data. Zonder duidelijke regels kan een data lake snel onoverzichtelijk worden.

De herkomst en route van data. Het laat zien waar gegevens vandaan komen, hoe ze veranderen en waar ze worden gebruikt.

De afgesproken regio waar data wordt opgeslagen of verwerkt. Europese opslag betekent niet automatisch dat de hele datastroom in Europa blijft.

Data indelen op gevoeligheid, zoals openbaar, intern, vertrouwelijk of strikt vertrouwelijk. Dit bepaalt welke AI-tools ermee mogen werken.

Een situatie waarin persoonsgegevens verloren gaan of bij onbevoegde mensen terechtkomen. Ook verkeerd verstuurde AI-invoer kan een datalek zijn.

Alleen de gegevens gebruiken die echt nodig zijn voor het doel. Minder data betekent vaak ook minder risico.

Een verzameling gegevens die wordt gebruikt om een model te trainen, testen of voeden.

Een vorm van machine learning met grote neurale netwerken. Het wordt veel gebruikt voor taal, beeld en spraak.

Beeld, geluid of video die met AI overtuigend is gemaakt of aangepast. Het kan lijken alsof iemand iets deed of zei wat niet echt gebeurde.

Data Processing Agreement, in het Nederlands meestal verwerkersovereenkomst. Hierin staan afspraken met een leverancier over persoonsgegevens.

Een onderzoek naar privacyrisico’s voordat een verwerking start. Een DPIA kan verplicht zijn als AI waarschijnlijk een hoog privacyrisico oplevert.

Een reeks getallen die de betekenis van tekst, beeld of andere informatie weergeeft. Embeddings maken zoeken op betekenis mogelijk.

Data onleesbaar maken voor mensen zonder de juiste sleutel. Encryptie is nodig tijdens verzending en vaak ook bij opslag.

Een specifiek internetadres waar software een dienst kan aanroepen, bijvoorbeeld om tekst naar een AI-model te sturen.

AI waarbij de werking of uitkomst begrijpelijk kan worden uitgelegd. Dit heet ook uitlegbare AI of XAI.

Een AI-model een paar voorbeelden geven van de gewenste invoer en uitvoer. Dit helpt het model het patroon te begrijpen.

Een bestaand AI-model extra trainen voor een bepaald onderwerp of gedrag. Dit vraagt goede data, testen en beheer.

Een groot basismodel dat voor veel verschillende taken kan worden gebruikt en verder kan worden aangepast.

AI die nieuwe inhoud maakt, zoals tekst, afbeeldingen, audio, video of code.

De manier waarop besluiten, verantwoordelijkheden, regels en controles binnen een organisatie zijn geregeld.

Een technische of organisatorische grens die ongewenst AI-gedrag helpt voorkomen, zoals een invoerfilter of verplichte menselijke controle.

Een overtuigend AI-antwoord dat feitelijk onjuist of verzonnen is. Daarom moeten belangrijke uitkomsten worden gecontroleerd.

Een mens controleert of beslist op een belangrijk punt in het AI-proces. De AI ondersteunt, maar neemt niet alles zelfstandig over.

Het moment waarop een getraind AI-model nieuwe invoer verwerkt en een antwoord of voorspelling maakt.

De informatie die je aan een systeem geeft. Bij generatieve AI is dit vaak een prompt, document, afbeelding of dataset.

Een internationale norm voor een managementsysteem rond informatiebeveiliging. De norm helpt risico’s en beveiligingsmaatregelen structureel te beheren.

Een internationale norm voor een managementsysteem rond AI. De norm helpt organisaties AI verantwoord te ontwikkelen en gebruiken.

Een poging om de veiligheidsregels van een AI-model te omzeilen. Dit kan leiden tot ongewenste antwoorden of misbruik.

Een beheerde verzameling informatie waarop medewerkers of een AI-toepassing kunnen zoeken.

Een groot taalmodel, vaak afgekort als LLM. Het voorspelt taal en kan daardoor tekst begrijpen en maken.

De tijd tussen een aanvraag en het antwoord van een systeem. Lage latency betekent een snelle reactie.

Iedere gebruiker of tool krijgt alleen de toegang die echt nodig is. Dit verkleint de schade bij fouten of misbruik.

Technische gebeurtenissen vastleggen, zoals aanvragen, fouten en wijzigingen. Goede logging ondersteunt beheer en onderzoek achteraf.

Een vorm van AI waarbij een systeem patronen leert uit voorbeelden in plaats van alleen vaste regels te volgen.

Model Context Protocol. Een standaard waarmee AI-systemen veilig hulpmiddelen en informatiebronnen kunnen gebruiken.

Een document met het doel, de mogelijkheden, beperkingen, testresultaten en risico’s van een AI-model.

Het risico dat een model fouten maakt, verkeerd wordt gebruikt of niet meer past bij de werkelijkheid.

Een AI-model dat meerdere soorten informatie kan verwerken, zoals tekst, beeld en geluid.

Software waarmee systemen en taken in workflows worden verbonden. n8n kan in de cloud of op een eigen server draaien.

Techniek waarmee computers menselijke taal verwerken. De afkorting is NLP.

Een rekenmodel met veel verbonden lagen dat patronen leert uit data. Het is geïnspireerd op de werking van hersencellen.

Optical Character Recognition. Technologie die tekst uit scans, foto’s en documenten haalt.

Software waarvan de broncode beschikbaar is onder een licentie. Open source betekent niet automatisch gratis of veilig.

Het resultaat dat een systeem teruggeeft, zoals een antwoord, samenvatting, voorspelling of bestand.

Informatie die direct of indirect over een herkenbaar persoon gaat, zoals een naam, e-mailadres, klantnummer of combinatie van kenmerken.

Een uitbreiding die extra functies of koppelingen toevoegt aan software.

AI die op basis van eerdere data een verwachting of voorspelling maakt, bijvoorbeeld over vraag, uitval of onderhoud.

De opdracht of vraag die je aan generatieve AI geeft. Een prompt kan ook context, regels en voorbeelden bevatten.

Prompts doelgericht ontwerpen, testen en verbeteren zodat een AI-model bruikbare en consistente antwoorden geeft.

Een aanval waarbij verborgen of misleidende tekst probeert de instructies van een AI-systeem over te nemen.

Herkenbare gegevens vervangen door een code. Met extra informatie kan de persoon nog worden teruggevonden; het blijft dus persoonsgegeven.

Afspraken en tests waarmee de kwaliteit van een AI-proces wordt bewaakt. De afkorting is QA.

Retrieval-Augmented Generation. De AI zoekt eerst relevante informatie in een gekozen bron en gebruikt die voor het antwoord.

Een systeem bewust proberen te laten falen of misbruiken. Zo worden zwakke plekken gevonden voordat kwaadwillenden dat doen.

AI ontwikkelen en gebruiken met aandacht voor veiligheid, eerlijkheid, privacy, transparantie en menselijke verantwoordelijkheid.

Afspraken over hoe lang gegevens, prompts, antwoorden en logs worden bewaard en wanneer ze worden verwijderd.

Een AI-toepassing indelen naar mogelijke gevolgen. Het risiconiveau bepaalt hoeveel controle en documentatie nodig zijn.

Software as a Service. Software die als online dienst wordt afgenomen, meestal via een abonnement.

Een afgescheiden testomgeving waarin software of AI-taken kunnen draaien zonder direct schade aan echte systemen te veroorzaken.

AI die medewerkers gebruiken zonder centraal overzicht, toestemming of duidelijke afspraken. Daardoor zijn data, kosten en eigenaarschap vaak onbekend.

Eén bedrijfslogin gebruiken voor meerdere systemen. Dit maakt toegang en vertrek van medewerkers beter beheersbaar.

Kunstmatig gemaakte data die kenmerken van echte data nabootst. Het kan privacyrisico’s verminderen, maar moet wel worden getest.

Een basisinstructie die het gedrag, de rol en grenzen van een AI-model bepaalt voordat de gebruiker een vraag stelt.

Een klein stukje tekst dat een taalmodel verwerkt. Gebruik en kosten van AI-modellen worden vaak in tokens gemeten.

Een AI-model laat gecontroleerd een externe functie uitvoeren, zoals een agenda lezen, berekening maken of database raadplegen.

De voorbeelden waarmee een AI-model leert. De kwaliteit en herkomst van deze data hebben invloed op de uitkomsten.

Duidelijk maken dat AI wordt gebruikt, met welk doel, welke beperkingen gelden en wie verantwoordelijk is.

Een concrete situatie waarin AI waarde kan leveren, inclusief gebruiker, probleem, proces en gewenste uitkomst.

Een database die embeddings bewaart en informatie op betekenis kan terugvinden. Deze wordt vaak gebruikt bij RAG.

Sterke afhankelijkheid van één leverancier, waardoor overstappen moeilijk of duur wordt.

Een platform om websites en applicaties te bouwen, publiceren en beheren in verschillende regio’s.

De organisatie die bepaalt waarom en hoe persoonsgegevens worden verwerkt. Deze verantwoordelijkheid verdwijnt niet door een AI-leverancier in te schakelen.

Een vaste reeks stappen tussen mensen en systemen. Een goede AI-automatisering begint met een duidelijk beschreven workflow.

Explainable Artificial Intelligence: technieken om AI-uitkomsten en de belangrijkste redenen daarvoor begrijpelijker te maken.

Een afspraak waarbij een leverancier invoer en uitvoer niet blijvend opslaat. Controleer altijd uitzonderingen, logs en productvoorwaarden.

Beveiligingsprincipe waarbij niemand automatisch wordt vertrouwd. Iedere toegang wordt gecontroleerd op identiteit, apparaat en noodzaak.